سلامت مردان؛ ستون خانواده را فراموش نکنیم (قسمت دوم)
قاتل خاموشی که قبل از سکته، سالها فرصت هشدار میدهد
او هر روز صبح زود از خانه خارج میشود. شاید کارمند باشد، شاید راننده، پزشک، کارگر، استاد دانشگاه یا صاحب یک کسبوکار. ساعتهای طولانی کار میکند، نگران قسطها، آینده فرزندان، هزینههای زندگی و مسئولیتهای خانواده است. وقتی به خانه برمیگردد، خسته است، اما باز هم تلاش میکند لبخند بزند.
حالا از خودتان یک سؤال بپرسید…
آخرین باری که همسر یا پدر خانواده یک آزمایش کامل چکاپ انجام داده، چه زمانی بوده است؟
متأسفانه بسیاری از مردان تصور میکنند تا زمانی که درد شدیدی در قفسه سینه احساس نکنند، قلبشان سالم است. اما حقیقت چیز دیگری است. بیماریهای قلبی معمولاً سالها قبل از اولین سکته آغاز میشوند. در این سالها، رسوب چربی در دیواره رگها بهآرامی افزایش مییابد، فشار خون بالا به عروق آسیب میزند، قند خون کنترلنشده دیواره رگها را تخریب میکند و التهاب مزمن زمینه را برای یک حادثه ناگهانی فراهم میکند.
به همین دلیل است که متخصصان قلب میگویند: بیشتر سکتههای قلبی، ناگهانی هستند؛ اما علت آنها ناگهانی نیست.
در ایران نیز بیماریهای قلبی–عروقی همچنان مهمترین علت مرگومیر محسوب میشوند. افزایش استرسهای اقتصادی، کمتحرکی، مصرف دخانیات، اضافهوزن، آلودگی هوا و تغذیه نامناسب باعث شده است که بسیاری از مردان حتی در دهه چهارم یا پنجم زندگی در معرض خطر جدی قرار گیرند.
خبر خوب این است که بسیاری از این خطرها را میتوان سالها قبل از وقوع سکته شناسایی کرد؛ نه با روشهای پیچیده، بلکه با چند آزمایش ساده آزمایشگاهی.
اندازهگیری قند خون ناشتا و HbA1c میتواند دیابت یا پیشدیابت را آشکار کند؛ دو بیماری که از مهمترین عوامل خطر سکته قلبی هستند. بررسی چربی خون شامل کلسترول، LDL، HDL و تریگلیسرید، وضعیت سلامت عروق را نشان میدهد. آزمایش عملکرد کلیه نیز اهمیت زیادی دارد، زیرا بیماریهای کلیوی و قلبی ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند. در برخی افراد، بررسی شاخصهای التهابی یا آزمایشهای اختصاصیتر نیز به پزشک کمک میکند تا خطر آینده را بهتر ارزیابی کند.
گاهی فرد هیچ علامتی ندارد، اما نتایج آزمایشها نشان میدهد که زمان تغییر سبک زندگی یا شروع درمان فرا رسیده است. شاید همین تشخیص زودهنگام، از یک سکته قلبی چند سال بعد جلوگیری کند.
تصور کنید فرزندتان از شما بپرسد: «بابا، چرا زودتر آزمایش ندادی؟»
هیچکس دوست ندارد چنین سؤالی را پس از یک حادثه تلخ بشنود.
همسران نیز نقش مهمی در این میان دارند. بسیاری از مردان زمانی برای سلامت خود اختصاص نمیدهند، اما اگر خانواده با محبت و اصرار منطقی آنها را برای یک چکاپ سالانه تشویق کند، ممکن است همان تصمیم ساده، سالهای بیشتری از زندگی سالم را برای خانواده به همراه داشته باشد.
در آزمایشگاههای تشخیص پزشکی، هر روز نمونههایی بررسی میشود که شاید در ظاهر فقط چند عدد روی یک برگه باشند؛ اما پشت همین اعداد، داستان زندگی یک انسان قرار دارد. افزایش کلسترول، قند خون بالا یا اختلال عملکرد کلیه، فقط یک نتیجه آزمایش نیست؛ بلکه فرصتی برای پیشگیری است.
سلامت مردان، فقط سلامت یک فرد نیست؛ امنیت روانی، اقتصادی و عاطفی یک خانواده است. اگر پدر خانواده سالم باشد، خانواده با آرامش بیشتری مسیر زندگی را طی میکند.
امروز از خودتان بپرسید: اگر همسر، پدر یا برادر من هیچ علامتی ندارد، آیا این به معنی سالم بودن اوست؟
پاسخ علم، همیشه «بله» نیست. به همین دلیل، چکاپهای دورهای و آزمایشهای منظم، سرمایهگذاری برای آینده خانواده هستند، نه یک هزینه اضافی.
ادامه دارد…
در قسمت سوم، به موضوعی میپردازیم که هنوز در بسیاری از خانوادهها درباره آن سکوت میشود؛ ناباروری مردان. آیا میدانستید که در درصد قابل توجهی از زوجهایی که با مشکل فرزندآوری روبهرو هستند، عامل مردانه نیز نقش دارد؟ چرا بسیاری از مردان حاضر نیستند یک آزمایش ساده انجام دهند و این موضوع چه تأثیری بر زندگی مشترک و آینده خانواده دارد؟ در قسمت بعد، به این پرسشها پاسخ خواهیم داد.منابع معتبر برای این بخش:
World Health Organization – Cardiovascular diseases (CVDs).
American Heart Association – Primary prevention of cardiovascular disease.
European Society of Cardiology – Guidelines on cardiovascular disease prevention.
International Federation of Clinical Chemistry and Laboratory Medicine