سلامت مردان؛ ستون خانواده را فراموش نکنیم (قسمت ششم)
مردانی که همیشه قوی به نظر میرسند؛ اما چه کسی مراقب آنهاست؟
هر روز صبح، پیش از آنکه بسیاری از اعضای خانواده از خواب بیدار شوند، مردان زیادی خانه را ترک میکنند. بعضی رانندهاند، بعضی کارگر، بعضی پزشک، معلم، کشاورز، کارمند، استاد دانشگاه یا صاحب یک کسبوکار. وجه مشترک بسیاری از آنها یک چیز است؛ احساس مسئولیت.
مسئولیت پرداخت هزینههای زندگی، آینده فرزندان، اقساط، اجاره خانه، درمان والدین، تحصیل فرزندان و دهها دغدغه دیگر.
در سالهای اخیر، شرایط اقتصادی، نوسانات بازار، نگرانیهای شغلی و فشارهای اجتماعی، بار روانی سنگینی را بر دوش بسیاری از مردان ایرانی گذاشته است. بسیاری از آنها این فشارها را در سکوت تحمل میکنند. کمتر از اضطراب خود حرف میزنند، کمتر از خستگیشان شکایت میکنند و اغلب تصور میکنند که باید همیشه قوی باشند.
اما بدن انسان، سکوت را نمیفهمد.
استرس مزمن تنها یک احساس نیست؛ مجموعهای از تغییرات واقعی در بدن است. افزایش ترشح هورمونهایی مانند کورتیزول و آدرنالین، اگر برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، میتواند فشار خون را افزایش دهد، قند خون را بالا ببرد، کیفیت خواب را کاهش دهد، سیستم ایمنی را تضعیف کند و خطر بیماریهای قلبی–عروقی را بیشتر کند.
بسیاری از مردانی که به دلیل خستگی، بیحوصلگی یا کاهش تمرکز به پزشک مراجعه میکنند، تصور میکنند مشکل فقط «کار زیاد» است. اما گاهی آزمایشهای ساده نشان میدهد که کمبود ویتامین D، کمخونی، اختلال عملکرد تیروئید، دیابت، افزایش چربی خون، کاهش عملکرد کلیه یا حتی اختلالات هورمونی نیز در این علائم نقش دارند.
به همین دلیل است که نباید هر خستگی یا بیحوصلگی را تنها به استرس نسبت داد. گاهی پشت این علائم، بیماریای قرار دارد که با یک آزمایش ساده قابل شناسایی است.
از سوی دیگر، فشارهای روانی ممکن است برخی افراد را به سمت رفتارهای پرخطر سوق دهد؛ مصرف سیگار، افزایش مصرف الکل در برخی جوامع، تغذیه ناسالم، کمخوابی یا بیتوجهی به فعالیت بدنی. این رفتارها بهتدریج خطر بیماریهای قلبی، ریوی، متابولیک و حتی برخی سرطانها را افزایش میدهند.
یکی دیگر از واقعیتهای تلخ، آمار بالاتر آسیبهای شغلی و تصادفات در مردان است. بسیاری از مردان ساعتهای طولانی رانندگی میکنند، در محیطهای صنعتی، ساختمانی یا کارگاهی فعالیت دارند یا در شرایط سخت آبوهوایی کار میکنند. خستگی، خواب ناکافی و استرس میتوانند احتمال خطا و وقوع حوادث را افزایش دهند.
اما در میان تمام این مسئولیتها، یک سؤال مهم وجود دارد:
چه کسی از مردی که مراقب همه است، مراقبت میکند؟
شاید پاسخ این سؤال، از خانه آغاز شود.
همسری که با مهربانی همسرش را برای انجام یک چکاپ سالانه تشویق میکند، فرزندی که از پدرش میخواهد فشار خون و قند خون خود را بررسی کند، یا خانوادهای که سلامت را به اندازه کار و درآمد ارزشمند میداند، میتواند از بروز بسیاری از بیماریها پیشگیری کند.
در فرهنگ ما، گاهی مردان مراجعه به پزشک را به تعویق میاندازند، چون فکر میکنند «الان وقتش نیست» یا «بعداً انجام میدهم». اما بیماریها منتظر مناسب شدن شرایط زندگی نمیمانند.
آزمایشگاههای تشخیص پزشکی، فقط محلی برای تشخیص بیماری نیستند؛ بلکه ابزاری برای حفظ توانایی مردان در ادامه زندگی، کار و حمایت از خانواده هستند. بررسی منظم قند خون، چربی خون، عملکرد کلیه و کبد، شمارش سلولهای خونی، وضعیت تیروئید، و در صورت نیاز، سایر آزمایشهای تخصصی، میتواند مشکلاتی را آشکار کند که هنوز هیچ علامتی ایجاد نکردهاند.
سلامت مردان، سرمایه یک خانواده است. اگر این سرمایه آسیب ببیند، تنها یک نفر آسیب نمیبیند؛ همسر، فرزندان، والدین و حتی جامعه نیز تحت تأثیر قرار میگیرند.
امروز شاید بهترین زمان باشد که به مردان زندگیمان بگوییم:
«ما فقط به تلاش تو نیاز نداریم؛ به سلامتی تو هم نیاز داریم.»
و شاید بهترین هدیهای که بتوانیم به پدر، همسر یا برادر خود بدهیم، یک یادآوری ساده باشد:
«امسال وقت چکاپ و آزمایشهای دورهایات رسیده است.»
پایان این مجموعه، آغاز یک تصمیم
اگر این شش مقاله تنها باعث شود یک پدر، یک همسر یا یک برادر زودتر برای انجام آزمایشهای دورهای مراجعه کند، شاید از بروز یک سکته، یک نارسایی کلیه، یک سرطان پیشرفته یا سالها رنج و نگرانی جلوگیری شده باشد.
در Farzan Pathobiology and Molecular Laboratory باور داریم که هر آزمایش، فقط یک برگه نتیجه نیست؛ فرصتی برای پیشگیری، تشخیص زودهنگام و حفظ سلامت خانواده است.
از خودتان بپرسید:
آخرین باری که مردان خانواده شما یک چکاپ کامل انجام دادهاند، چه زمانی بوده است؟
اگر پاسخ این سؤال را به خاطر نمیآورید، شاید امروز بهترین زمان برای شروع باشد.